Chuyện cẩu và những bài thuốc quý từ Cẩu

Động vật không chỉ cung cấp cho con người nguồn chất đạm đáng kể mà còn cung cấp da, lông và nhiều sản phẩm khác. Trong lĩnh vực y học và dược liệu, nhiều loài còn là đối tượng thí nghiệm, là nguồn cung cấp các sản phẩm dùng làm thuốc trị bệnh cho con người. Chó cũng là một trong những động vật nói trên. Tuy nhiên khi nhắc đến chó, người ta thường nghĩ ngay đến cầy tơ bẩy món, chứ ít nghĩ rằng chó lại là nguồn cung cấp “nguyên liệu” để làm thuốc chữa bệnh cho người…

Chó hay còn gọi là chó nhà cầy ta học Canis Familians Linnaeus, thuộc họ chó CANIDAE. Chó nhà dáng chậm chạp, thân to lớn hơn chó rừng. Mặt và mõm dài, thân cao gầy, răng nanh sắc nhọn tai to, thính, mắt tinh, khứu giác phát triển, chạy nhảy khoẻ và bơi lội được. Ở nước ta, theo di tích xương để lại, chó được nuôi từ trung kỳ đồ đá mới, tức khoảng 3.000 - 4.000 năm trước công nguyên. Chó được nuôi để giữ nhà và giúp con người săn bắn. Chó cũng là một trong những động vật sống có tình và cũng rất trung thành với chủ.

Chó thành thục sinh dục sau 7 - 8 tháng ở con cái và 10 - 12 tháng ở con đực. Thời gian có chửa 58 - 65 ngày, mỗi lứa đẻ 3 - 4 con đến 5 –7 con tuỳ giống. Chó sống lâu từ 10 - 12 năm, có giống từ 15 - 17 năm.

Bộ phận dùng: Thịt chó - Cẩu nhục; Bộ xương - Cẩu cốt; Sỏi dạ dày - Cẩu bảo, Dương vật và tinh hoàn - Cẩu âm kinh, Mật chó - Cẩu đảm.

Tính vị và tác dụng

Thịt chó: Vị mặn, tính ấm, có tác dụng bổ trung ích khí, ôn thận trợ dương.

Xương chó: Vị ngọt, tính ấm, có tác dụng khư phong thấp cường gân cốt hoạt huyết sinh cơ

Sỏi dạ dày chó: Vị ngọt, mặn, tính bình, có tác dụng hạ khí nghịch, khai uất kết, giải sang độc

Dương vật và tinh hoàn chó: Vị ngọt, mặn, tính bình có tác dụng tráng dương, ích tinh.

Mật chó: Vị đắng, tính hàn, có tác dụng thanh can minh mục, chỉ huyết tiêu thũng.

Công dụng

Trong Nam Dược Thần Hiệu, Tuệ Tĩnh đã viết: Thịt chó - Cẩu nhục: Vị chua mặn, tính nóng, không độc, tráng dương, ích thận, bổ lao thương, ấm bụng, cố tinh tuỷ.

Trong Lĩnh Nam Bản Thảo, Hải Thượng Lãn ông đã ghi:

"Cẩu nhục gọi là thịt Chó

Không độc, ấm nhiều, vị chua mặn

Tráng dương bổ thận, thương hàn bổ

Ấm vị, khoẻ lưng, tinh tuỷ mạnh”?

Thịt chó: Dùng trị tỳ thận khí hư, ngực bụng trướng mãn, cổ trướng, sưng vú, lưng đùi yếu mỏi, hàn ngược, lở thối lâu không thu liễm.

Xương chó: Dùng trị đau thấp, lưng đùi yếu mỏi, tứ chi tê liệt, lỵ lâu ngày, nẻ da lở sơn. Người ta dùng xương ngâm rượu hoặc đốt tồn tính tán bột uống 12 - 20g, dùng ngoài đốt cháy tán bột dùng xoa, rắc, có thể trộn với dầu lạc rồi bôi trị bỏng, có sưng lở. Có nơi còn dùng bột than xương chó, đun với bột nghệ vàng và sáp ong thành một loại sáp bôi chữa rắn cắn bị loét.

Sỏi dạ dày chó. Dùng trị nôn mửa, nấc nghẹn ung nhọt và đinh sang. Liều dùng uống 1 - 1 ,5g, làm bột uống, có thể làm hoàn, tán.

Dương vật chó và tinh hoàn chó. Dùng trị liệt dương, di tinh, đối hạn lưng đùi yếu mỏi. Ngày dùng 4 - 12g dưới dạng bột, viên hoặc ngâm rượu.

Mật chó: Dùng trị phong nhiệt đau mắt, mắt đỏ sưng đau, thổ huyết, chảy máu mũi, tai điếc và lở ngứa.

Dân gian xưa còn dùng mật chó chữa tóc bạc (bôi vào chỗ chân tóc bạc sau khi nhổ), hoặc dùng mật chó vàng chữa điên cuồng, đẻ rồi máu xung lên tim; dùng chân chó nấu cháo cho phụ nữ sau sinh ăn để có nhiều sữa (tốt nhất là chân chó đen tuyền, vàng tuyền).

Trong Lĩnh Nam Bản Thảo (quyển hạ), Hải  Thượng Lãn ông nêu Cẩu phẩn (phân chó) như sau:

Chó mực đen tuyền ấy mới xuê

Phương chữa cách làm và như phân dê.

Ngoài ra, mỡ chó cũng được dùng bôi trị bỏng.

Tuy nhiên, ở Trung Quốc người ta còn dùng các bộ khác như:

Gan chó: Vị ngọt đắng mặn, tính ấm, dùng trị cước khí, đau bụng.

Thận chó: Tính bình, hơi độc, dùng cho phụ nữ sau sinh hư thận lao và sốt.

Tim chó: Vị ngọt, chua mặn, tính ấm, trị chó dại cắn, trừ tà khí, phong tê, chảy máu mũi và hở hạ bộ.

Răng chó: Vị bình, dùng trị điên giản, phát bối…

Máu chó: Vị mặn, tính ấm, dùng trị hư lao thổ huyết, đinh sang, ác thũng

Xuân Bính Tuất sắp tới chắc hẳn bây giờ mọi người sẽ biết thêm nhiều điều thú vị từ loài chó: không chỉ giữ nhà, làm cảnh, giúp con người săn bắt điều tra, phá án... mà chó còn giúp cho con người những bài thuốc quý... Chó quả là một loài động vật thật hữu ích trong cuộc sống chúng ta.

(Trích tạp chí Cây thuốc Quý; Số 53 Xuân Bính Tuất; trên trang 46+47)

Năm Tuất – Nói chuyện chữa bệnh bằng… chó!

Nguyễn Chu Công

Chó không chỉ được nuôi để giữ nhà mà chó còn là  một trong những vật nuôi được con người coi là trợ thủ đắc lực trong những vụ án hóc búa. Không chỉ vậy, nó còn góp phần bằng chính xương thịt của mình chữa bệnh cho người! Trước hết, nó đã tặng chị em phụ nữ sau khi sinh nở những cặp móng giò dùng nấu cháo ăn để tăng sữa cho con bú. Với giới "tu mi nam tử”, nó lại hiến đôi ngọc hành để ngâm rượu có tác dụng bổ thận dương, rất tốt! Quý hơn nữa, chó còn giúp người chữa được căn bệnh tuy không nguy hiểm, chết người, nhưng nếu chẳng may ai mắc phải bệnh đó thì rất khổ sở, lại rất khó chữa. Đó là bài thuốc chữa bệnh thấp khớp bằng xương Chó như sau:

* Công thức: Xương chó đen tuyền hoặc vàng đen của 1 con chó khoảng 13 - 15kg. (Chó vàng, trắng hoặc màu tro đều không dùng được)

* Cách làm xương:

- Chọc tiết, làm lông bằng nước sôi như làm lông lợn, không thui.

- Róc thịt khỏi tất cả mọi cái xương. Cần róc thật kỹ,

thật sạch thịt.

-         Chặt nhỏ xương, cho lên chảo, rang thật kỹ thật sạch thịt.

-         Chặt nhỏ xương, cho lên chảo, rang thật khô.

- Lọc lại cho hết tuỷ rồi rửa sạch.

* Cách làm rượu:

-         Dùng 10 kgg gạo Nếp rứt (gạo mới qua xay, nấu cơm, khi chín, xúc ra nia rải mỏng để nguội.

-         Nghiền men rượu cho nhỏ mịn, rồi rắc đều lên cơm nếp. Lượng men rượu gấp đôi lượng nấu rượu thường  (Cần chọn loại men tốt), đảo đều, xếp vào thúng, dùng bì tải sạch đậy kín, ủ khoảng 3 ngày nếu là mùa hè, 4 ngày nếu là mùa đông. Dưới đáy thúng, dùng 1 bát to để hứng. Khi có mùi thơm, nước rượu nhỏ xuống bát sẽ chia đôi số cơm rượu làm 2 phần bằng nhau, cho vào 2 vò, đổ nước vào 1 vò để sau nấu rượu, vò kia không đổ nước. 4-5 ngày sau, khi cơm rượu ngấu, có mùi thơm thì đổ xương chó vào không đổ nước để ngâm tiếp, còn vò kia đem nấu rượu. Cần lấy rượu thật ngon, khoảng 40 độ. Đổ rượu đó vào vò có ngâm xương chó. Đậy kín, sau 100 ngày, chắt ra bình hoặc chai thuỷ tinh dùng dần.

* Cách dùng: Ngày uống 3 lần trước bữa ăn và trước khi đi ngủ, mỗi lần 1 chén con (không quá 30m1). Nếu bệnh nhẹ, chỉ cần uống hết số rượu trên sẽ khỏi, bệnh nặng cần làm thêm để uống. Bài thuốc này có tác dụng chữa bệnh thấp khớp mà còn có tác dụng bồi bổ cơ thể.

(trích Cây thuốc quý; số 53 Xuân Bính Tuất; trên trang 48)